Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka kërcënuar me tarifa më të larta për vendet që “luajnë lojëra” me marrëveshjet e fundit tregtare. Paralajmërimi i tij vjen pasi Gjykata Supreme rrëzoi shumicën e tarifave globale që ai kishte vendosur vitin e kaluar.
Deklarata e tij erdhi në një kohë kur vende të ndryshme në mbarë botën po shqyrtojnë se cilat tarifa dhe marrëveshje do të mbeten në fuqi pas vendimit të javës së kaluar.
Bashkimi Evropian njoftoi të hënën se do të pezullojë ratifikimin e një marrëveshjeje të arritur gjatë verës.
Edhe India bëri të ditur se do të shtyjë bisedimet e planifikuara për finalizimin e një marrëveshjeje të fundit.
Trump paralajmëroi që vendet të mos e përdorin vendimin e gjykatës si arsye për t’u tërhequr nga zotimet tregtare të marra pas tarifave të vitit të kaluar.
“Çdo vend që dëshiron të ‘luajë lojëra’ me vendimin qesharak të Gjykatës Supreme, veçanërisht ata që e kanë ‘shfrytëzuar’ SHBA-në për vite, madje edhe dekada, do të përballet me tarifa shumë më të larta dhe më të rënda se ato për të cilat sapo kanë rënë dakord,” shkroi ai në Truth Social. “Blerësi le të ketë kujdes.”
Situata u tensionua pasi Gjykata Supreme e SHBA-së, të premten, rrëzoi tarifat që Trump i kishte shpallur pranverën e kaluar në bazë të Aktit për Fuqitë Ekonomike në Rast Emergjence Ndërkombëtare të vitit 1977 (IEEPA).
Gjykata vlerësoi se ky ligj nuk i jepte presidentit autoritetin për të vendosur tarifa të tilla. Tarifat janë taksa mbi importet, të cilat paguhen nga bizneset që sjellin mallra në vend.
Pas vendimit, Trump shpalli një tarifë të re globale prej 10%, duke u mbështetur në një ligj tjetër. Më pas ai e rriti normën në 15%. Kjo masë, nga e cila disa produkte përjashtohen, hyri në fuqi të martën.
Megjithatë, shumë vende thanë se mbetet e paqartë se çfarë do të ndodhë me marrëveshjet e negociuara pas masave fillestare të Trumpit. Në atë kohë, shumë shtete kërkuan ulje të tarifave për mallrat e tyre në këmbim të investimeve ose lëshimeve të tjera, me qëllim lehtësimin e veprimtarisë së kompanive amerikane jashtë vendit.
Mbretëria e Bashkuar tha të hënën se po kërkon sqarime nga zyrtarët amerikanë nëse marrëveshja e saj – e cila kishte përcaktuar tarifa prej 10%, më të ulëta se norma 15% e shpallur nga Trump të shtunën – do të mbetet në fuqi.
Sekretari britanik për Biznes dhe Tregti, Peter Kyle, deklaroi se e pranon pasigurinë që ka krijuar njoftimi i fundit nga SHBA-ja. Ai shtoi se “të gjitha opsionet” mbeten të hapura, ndërsa Mbretëria e Bashkuar synon të mbrojë bizneset dhe qytetarët.
Bernd Lange, kryetar i Komitetit për Tregti Ndërkombëtare në Parlamentin Evropian, tha se komiteti ka pezulluar miratimin e marrëveshjes mes SHBA-së dhe BE-së të arritur në korrik, derisa të ketë më shumë qartësi.
“Situata tani është më e pasigurt se kurrë,” u shpreh ai.
Shtëpia e Bardhë ka këmbëngulur se qasja e saj ndaj tregtisë nuk do të ndryshojë si pasojë e vendimit të gjykatës. Administrata po mbështetet në ligje të tjera për vendosjen e tarifave.
Trump përdori Seksionin 122, një ligj që nuk ishte përdorur më parë dhe që i lejon presidentit të vendosë tarifa për 150 ditë pa miratimin e Kongresit.
Ai gjithashtu urdhëroi nisjen e hetimeve sipas Seksionit 301, një ligj tjetër tregtar që i jep presidentit të drejtën të vendosë tarifa si përgjigje ndaj praktikave specifike tregtare që konsiderohen “të padrejta”.
Tarifat e reja pritet të qëndrojnë paralelisht me tarifat e shpallura më herët për produkte të caktuara, si çeliku, alumini dhe makinat, të cilat nuk u prekën nga vendimi i gjykatës.
“Gjetëm mënyra për ta rindërtuar atë që po bëjmë,” tha Përfaqësuesi i SHBA-së për Tregti, Jamieson Greer. “Mjeti ligjor për zbatimin mund të ndryshojë, por politika nuk ka ndryshuar.”
Në një intervistë tjetër, Greer tha se Shtëpia e Bardhë do t’u qëndrojë marrëveshjeve tregtare që ka arritur dhe pret që edhe partnerët të bëjnë të njëjtën gjë.
Tregjet reaguan menjëherë. Aksionet në SHBA ranë të hënën, me indeksin S&P 500 që humbi rreth 1%, pjesërisht për shkak të pasigurisë rreth politikave tregtare. Shumë analistë dhe biznese paralajmërojnë se kjo pasiguri mund të vazhdojë.
Tarifat e reja prej 15% do të jenë në fuqi për 150 ditë, përveç nëse Kongresi voton për zgjatjen e tyre.
Udhëheqësi i pakicës demokrate në Senat, Chuck Schumer, paralajmëroi se demokratët do të bllokojnë çdo përpjekje për t’i zgjatur këto tarifa. Sipas tij, tarifat e Trumpit janë jopopullore edhe mes disa republikanëve.
“Demokratët nuk do të pranojnë të vazhdojnë shkatërrimin ekonomik të Trumpit,” tha Schumer në një deklaratë.
Nga ana tjetër, Trump argumentoi në një postim në rrjetet sociale se nuk ka nevojë për miratimin e Kongresit për të vendosur tarifa.
